Czym jest priming?
Percepcja mówcy online może być uzależniona od wielu czynników. Jednym z nich jest torowanie, które w psychologii jest zjawiskiem polegającym na aktywizowaniu schematu poznawczego poprzez np. często ekspozycję na konkretny bodziec (Dillman Carpentier, 2020). Dzięki czemu zaktywizowana struktura ułatwia przywołanie i kojarzenie słów czy pojęć z nią związanych (Tulving i Schacter, 1990). Zjawisko torowania, inaczej zwane primingiem może być stosowane jako technika wpływu społecznego.
Sekwencja obrazów
Jednym ze sposobów wykorzystania torowania może być zarządzanie sekwencją pojawiających się obrazów. Kosonogov (2020) w badaniu przeprowadzonym na grupie studentów wykazał, że zdjęcia neutralne mogą być odbierane bardziej pozytywnie, jeśli wcześniej były zaprezentowane obrazy nieprzyjemne, zaś jeśli jako pierwsze osoby badane zobaczyły zdjęcie przyjemne, to neutralne było bardziej nieprzyjemne.
Bodźce mogą wpływać na uruchamianie się stereotypów. Oglądanie twarzy męskich lub damskich powoduje szybszą reakcję w przyporządkowywaniu imion do danej płci, niż w przypadku, kiedy nie występuje żaden bodziec (Macrae i Cloutier, 2009).
Priming w wystąpieniach publicznych
Priming może też służyć do tworzenia pożądanego nastroju, który wpływa na sposób zapamiętywania, myślenia, formułowania ocen i wniosków oraz na zachowania wobec innych (Forgas, 2017). Jeśli więc mówca wprowadzi publiczność w dobry nastrój, np. za pomocą tła, może to wpłynąć na to, jak zostanie odebrany. Pozytywny nastrój sygnalizuje odbiorcy, że jest bezpieczny i może polegać na swojej wiedzy, natomiast negatywny działa jak sygnał alarmowy: skłania do sprawdzania podanych informacji i szukania innych źródeł (Bless i Fiedler, 2006).
Schemat poznawczy może być również aktywowany przez otoczenie. Normy sytuacyjne to skojarzenia między danym miejscem a zachowaniem, jakiego się w nim oczekuje, a otoczenie może automatycznie kierować takimi zachowaniami. Zarówno samo zachowanie, jak i jego reprezentacja w umyśle są aktywowane automatycznie, gdy związek między miejscem a normą jest silny oraz gdy ktoś zamierza dane miejsce odwiedzić (Aarts i Dijksterhuis, 2003). Ilustruje to badanie, w którym uczestnikom przez trzydzieści sekund pokazywano zdjęcie biblioteki lub dworca kolejowego, a następnie mierzono czas ich reakcji w zadaniu decyzji leksykalnej. Zdjęcie biblioteki zwiększało dostępność zachowań związanych z normą zachowania ciszy, ale tylko wtedy, gdy badani rzeczywiście planowali wizytę w bibliotece (Aarts i Dijksterhuis, 2003).
Efekt Florydy
Zasadę primingu pokazuje ciekawy eksperyment Bargh’a i współpracowników (1996). Dwie grupy dostały za zadanie ułożenie różnych zdań. Grupa pierwsza miała słowa wskazujące na osoby w podeszłym wieku np.: starość, bingo, zmarszczki, emerytura. Druga grupa układała zdania z neutralnymi słowami. Następnym krokiem było zmierzenie czasu, w jakim dwie grupy poruszały się od miejsca badania do laboratorium. Jak się pewnie domyślacie, grupa pierwsza chodziła znacznie wolniej, niż grupa druga. Co to oznacza w praktyce? Zaktywizowany schemat poznawczy może wpływać nie tylko na decyzje zakupowe, nastrój, ale również na aspekty behawioralne (zachowania). Eksperyment doczekał się swojego określenia “efekt Florydy”.
Warto jednak wiedzieć, że późniejsze próby powtórzenia tego eksperymentu (m.in. Doyen i in., 2012) nie przyniosły podobnych wyników. Badania nad primingiem zachowań są dziś przedmiotem ożywionej dyskusji, dlatego jego wpływ na zachowanie lepiej traktować jako ciekawą hipotezę niż pewny mechanizm.
Podsumowanie
Powyższe przykłady pokazują, że za pomocą sekwencji zdjęć, budowania odpowiedniego nastroju, czy manipulowania środowiskiem można wpływać na sposób myślenia, formułowania ocen i wniosków oraz na zachowania interpersonalne. Priming w związku z tym może być stosowany w doborze tła, które wywrze zamierzony efekt na publiczności.
Zostańmy w kontakcie. Napisz do mnie wiadomość, aby otrzymać więcej informacji o programie, metodach pracy i cenniku.
Bibliografia:
- Aarts, H. i Dijksterhuis, A. (2003). The Silence of the Library: Environment, Situational Norm, and Social Behavior. Journal of Personality and Social Psychology 2003, 84(1), s. 18–28.
- Bless, H. i Fiedler, K. (2006). Mood and the regulation of information processing and behavior. W: J.P. Forgas (red.), Hearts and Minds: Affective Influences on Social Cognition and Behaviour. Psychology Press.
- Dillman Carpentier, F.R. (2020). International Encyclopedia of Media Psychology. John Wiley & Sons, Inc.
- Forgas, J.P. (2017). Mood Effects on Cognition: Affective Influences on the Content and Process of Information Processing and Behavior. Emotions and Affect in Human Factors and Human–Computer Interaction. Academic Press.
- Kosonogov, V. (2020). The effects of the order of picture presentation on the subjective emotional evaluation of pictures. Revista PSICOLOGIA, 34(2), s. 171-178.
- Macrae, C.N., Cloutier, J. (2009). A Matter of Design: Priming Context and Person Perception. Journal of Experimental Social Psychology, 45(4), s. 1012.
- Tulving, E. i Schacter, D.L. (1990). Priming and human memory systems. Science, 247(4940), s. 301-306.
Autorka:
Cześć! Nazywam się Magda Kern. Jestem psychologiem oraz jedną z 11 najlepszych trenerów wystąpień publicznych na świecie. Szkolę firmy z listy Fortune 500, mówców TEDx, a także prowadzę zajęcia na uczelni ETH (w rankingach top 10 uczelni na świecie). Od 12 lat wspieram klientów w rozwijaniu umiejętności wystąpien publicznych, komunikacji i radzenia sobie z tremą. Uczenie ludzi to moja pasja i z przyjemnością dzielę się z Tobą na tym blogu oraz w mediach społeczniościowych wskazówkami i wiedzą jak lepiej prezentować.