Co to jest autoprezentacja?
Według Bogdana Wojciszke (2002) autoprezentacja to działania podejmowane przez daną osobę w celu wywarcia preferowanego przez nią wrażenia. W psychologii społecznej autoprezentację traktuje się jako zachowanie, które wynika z konkretnych motywów i pojawia się, kiedy nadarza się okazja do ich realizacji (Leary, 1999). W literaturze można się również spotkać z definicją, która kojarzy autoprezentację z wprowadzaniem w błąd i tworzeniem fałszywych pozorów, określając ją jako wątpliwą moralnie. Na przeciwnym biegunie jest definicja wywodząca się z teorii symbolicznego interakcjonizmu, która podkreśla, że autoprezentacja jest normalnym zjawiskiem społecznym i nie ma w niej nic niemoralnego (Schlenker i Weigold, 1992).
Autoprezentacja online
Autoprezentacja online to sposób, w jaki ludzie pokazują wybrane elementy dotyczące siebie, żeby przedstawić w sieci swój wizerunek w określony sposób. Obecność w świecie online daje możliwość kreowania różnych wersji swojego wizerunku i zarządzania nim. Nasza osobowość może wpływać na formę autoprezentacji: osoby, które mają większą samokontrolę i spójny obraz siebie, częściej prezentują również spójny wizerunek realny i wirtualny. Osoby z podwyższonym lękiem społecznym oraz młodzież częściej kreują wyidealizowany wizerunek. Komunikację w sieci bardziej niż komunikację na żywo preferują również osoby z zaniżoną samooceną i wyższym lękiem społecznym (Fullwood i in., 2020).
Autoprezentacja na LinkedInie i w mediach społecznościowych
Strategie autoprezentacji są bardzo istotne również w świecie wirtualnym. Obecność online to sposób komunikowania się, pokazywania siebie i swoich wartości (Bronstein, 2013). Selekcjonowanie informacji i zdjęć, które trafiają do sieci, umożliwia tworzenie wizerunku niekoniecznie zgodnego z rzeczywistością. Z badania Parzoń (2019) wynika, że użytkownicy LinkedIna stosują pozytywne strategie autoprezentacji i autopromocji. Kreują swój wizerunek, akcentując kompetencje, szukając podobieństw z odbiorcami, wzbudzając sympatię oraz potwierdzając swoje doświadczenie dowodami, np. referencjami. Oprócz LinkedIna narzędziem autoprezentacji mogą być media społecznościowe, w których wizerunek buduje się głównie poprzez robienie selfie i pokazywanie siebie w pozytywnym kontekście (Pounders i in., 2016).
Schwämmlein i Wodzicki (2012) sprawdzali, jak cele osobiste i rodzaj społeczności online wpływają na strategie autoprezentacji. W społecznościach opartych na więzi przeważały zachowania indywidualistyczne, a w społecznościach opartych na wspólnej tożsamości członkowie koncentrowali się na cechach, które ich łączą. W obu przypadkach uczestnicy aktywnie budowali autoprezentację przez pryzmat swoich celów osobistych. Autoprezentacja online pomaga też uzyskać wsparcie społeczne i poczucie przynależności (Pang, 2020).
Zarządzanie wizerunkiem podczas randkowania online
Zarządzanie wizerunkiem jest istotne również w randkowaniu online. Celem autoprezentacji na portalach randkowych jest stworzenie atrakcyjnego wizerunku. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni kreują obraz siebie odbiegający od rzeczywistości, przy czym kobiety robią to w większym stopniu (Peng, 2020). Ellison i współpracownicy (2006) wykazali, że użytkownicy portalu randkowego czuli z jednej strony presję, żeby przedstawiać się w superlatywach, a z drugiej byli oceniani pod względem realności swoich profili. Co więcej, randkowanie na żywo dawało im mniejszą kontrolę nad tym, jak się prezentują. Autoprezentacja online pozwalała im na większą ekspresję prawdziwego „ja”, ponieważ anonimowość sieci dawała przestrzeń na ujawnianie również bardziej negatywnych cech osobowości.
Strategie autoprezentacji w wystąpieniach publicznych
Bromley (1993) wyodrębnił dwa rodzaje autoprezentacji: strategiczną i taktyczną. Autoprezentacja strategiczna polega na podejmowaniu z góry zaplanowanych, pragmatycznych działań, których celem jest zbudowanie swojego wizerunku w oczach przyszłych odbiorców (Wojciszke, 2002). Przykładem autoprezentacji strategicznej w wystąpieniach publicznych może być przemyślany ubiór, dodatki świadczące o statusie społecznym i osiągnięciach, przećwiczona, adekwatna gestykulacja oraz odpowiednie wirtualne tło. Z kolei autoprezentacja taktyczna jest spontaniczna i nawykowa, a jej celem jest zaprezentowanie się publiczności, która jest z nami w danej chwili. Dotyczy rutynowych sytuacji i często odbywa się bez ukrytego planu czy zamiaru. Przykładem może być odpowiadanie na pytania publiczności, życzliwe uśmiechanie się do słuchaczy oraz budowanie autorytetu poprzez podkreślanie swoich kompetencji i referencji w trakcie wystąpienia. Autoprezentacje strategiczne są raczej jednorazowe, a taktyczne powtarzalne (Wojciszke, 2002).
Podsumowanie
Autoprezentacja to naturalna część życia społecznego, zarówno na scenie, jak i w sieci. Mówcy mogą korzystać z autoprezentacji strategicznej, takiej jak przemyślany ubiór, przećwiczona gestykulacja czy odpowiednie tło, oraz taktycznej, takiej jak życzliwe odpowiadanie na pytania czy podkreślanie swoich kompetencji w trakcie wystąpienia. Świadomość tych strategii pomaga celowo kształtować wrażenie, jakie wywierasz na słuchaczach, niezależnie od tego, czy występujesz na żywo, czy online.
Zostańmy w kontakcie. Napisz do mnie wiadomość, aby otrzymać więcej informacji o programie, metodach pracy i cenniku.
Bibliografia:
- Bronstein, J. (2013). Personal blogs as online presences on the internet: Exploring self‐presentation and self‐disclosure in blogging. Aslib Proceedings, 65(2), s. 161-181.
- Ellison, N., Heino, R. i Gibbs, J. (2006). Managing Impressions Online: Self-Presentation Processes in the Online Dating Environment. Journal of Computer-Mediated Communication, 11(2), s. 415-441.
- Fullwood, C., Wesson, C., Chen-Wilson, J., Keep, M., Asbury, T. i Wilsdon, L. (2020). Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 23(11), s. 737-742.
- Leary M. (1999). Wywieranie wrażenia na innych. O sztuce autoprezentacji. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
- Pang, H. (2020). Examining associations between university students’ mobile social media use, online self-presentation, social support and sense of belonging. Aslib Journal of Information Management, 72(3), s. 321-338.
- Parzoń, A. (2019). Autoprezentacja zawodowa internautów w portalu społecznościowym LinkedIn.com. E-mentor, 81(4), s. 71-78.
- Peng, K. (2020). To be attractive or to be authentic? How two competing motivations influence self-presentation in online dating. Internet Research, 30(4), s. 1143-1165.
- Pounders, K., Kowalczyk, C.M. i Stowers, K. (2016). Insight into the motivation of selfie postings: impression management and self-esteem. European Journal of Marketing, 50.
- Schwämmlein, E. i Wodzicki, K. (2012). What to Tell About Me? Self-Presentation in Online Communities. Journal of Computer-Mediated Communication, 17(4), s. 387-407.
- Wojciszke, B. (2002). Psychologia Jakości Życia. (Tom 1). Wydawnictwo SWPS.
Autorka:
Cześć! Nazywam się Magda Kern. Jestem psychologiem oraz jedną z 11 najlepszych trenerów wystąpień publicznych na świecie. Szkolę firmy z listy Fortune 500, mówców TEDx, a także prowadzę zajęcia na uczelni ETH (w rankingach top 10 uczelni na świecie). Od 12 lat wspieram klientów w rozwijaniu umiejętności wystąpien publicznych, komunikacji i radzenia sobie z tremą. Uczenie ludzi to moja pasja i z przyjemnością dzielę się z Tobą na tym blogu oraz w mediach społeczniościowych wskazówkami i wiedzą jak lepiej prezentować.