Dla wielu dorosłych z autyzmem codzienna komunikacja przypomina pracę „tłumacza społecznego” w obcym kraju. Każda interakcja wymaga ogromnego, niewidzialnego wysiłku poznawczego.
To wyczerpanie jest wynikiem problemu podwójnej empatii. Jest to teoria dr. Damiana Miltona, która redefiniuje trudności w komunikacji jako wzajemne niedopasowanie dwóch różnych “kultur”, a nie indywidualny deficyt. Oto 10 wskazówek, które pomogą Ci się lepiej komunikować.
1. Problem podwójnej empatii
Historycznie wyzwania społeczne postrzegano jako jednostronny deficyt. Jednak problem podwójnej empatii sugeruje, że bariery komunikacyjne wynikają z niedopasowania, w którym obie strony mają trudność z odczytaniem swoich intencji.
- Strategia: Zmień postrzeganie siebie z osoby „zaburzonej” na „inną”. Przenosi to ciężar z Ciebie na wspólną odpowiedzialność obu stron.

2. Koszty maskowania społecznego i wypalenia
Presja na ukrywanie lub maskowanie cech autystycznych jest głównym czynnikiem powodującym problemy. Kluczowe jest odróżnienie zwykłego zmęczenia od wypalenia autystycznego, czyli stanu całkowitego wyczerpania, który może prowadzić do dysregulacji emocjii.
- Strategia: Ćwicz „demaskowanie” (unmasking) w bezpiecznych miejscach, aby pozwolić swojemu układowi nerwowemu na regenerację. Wypalenie wymaga odpoczynku i odpięcia wrotek.

3. Skrypt jako komunikacyjna supermoc
Skryptowanie (przygotowywanie gotowych kwestii do wypowiedzenia) to narzędzie służące do lepszej komunikacji.
- Strategia: Używaj skryptów, aby łagodzić paraliż decyzyjny związany z tym, co powiedzieć podczas interakcji. Traktuj skryptowanie jako formę wizualizacji, która pozwala Ci wybrać z dostępnych opcji, co powiedzieć.

4. Niepisane biznesowe zasady
Sukces w pracy często zależy od niepisanych zasad, które stawiają budowanie relacji i hierarchię ponad konkretnymi zadaniami. Nie wszystko musi zostać powiedziane. Nie zawsze chodzi o to, co jest poprawne lub prawdziwe.
- Strategia: Znajdź mentora lub kolegę z pracy. Taka osoba może pełnić rolę tłumacza niektórych sytuacji lub spotkań i pomóc Ci je zrozumieć. Warto wiedzieć, że small talk jest bardzo dobrym punktem wyjścia do budowania relacji w pracy.

5. Pamiętaj, że czas przetwarzania to nie brak zainteresowania
W dynamicznych spotkaniach presja na natychmiastową odpowiedź może spowodować poznawczą „pustkę”. To opóźnienie jest po prostu kwestią czasu potrzebnego na przetwarzanie społeczno-poznawcze.
- Strategia: Wyraźnie poproś o czas. Możesz powiedzieć: Dziękuję za pytanie. Dajcie mi proszę chwilę na zebranie myśli. Poinformowanie współpracowników, że potrzebujesz chwili na uporządkowanie myśli, sprawi, że zmniejszy sie presja.

6. Żargon korporacyjny a dosłowność
Środowiska korporacyjne opierają się na idiomach i abstrakcyjnych komunikatach, co może być trudne dla osób myślących dosłownie.
- Aktywne słuchanie: Używaj parafrazowania, aby potwierdzić czy rozumiesz o co chodzi rozmówcy. Powiedz: „Dla pewności: prosisz o (Zadanie xyz) do piątku, zgadza się?”.
- Pomoce wizualne: Proś o instrukcje na piśmie lub w formie list kontrolnych (checklist), aby oczekiwania były jasne, a Ty mógł, mogła wrócić do tego później i jeszcze raz przeczytać.

7. Sensoryczne przeciążenie
Światła halogenowe i hałas w tle to nie tylko drobne niedogodności – one zużywają zasoby funkcji wykonawczych potrzebne do komunikacji.
- Strategia: Wprowadź zarządzanie sensoryczne
- Używaj słuchawek z redukcją szumów, żeby obniżyć hałas
- Noś okulary w przyciemnianymi szkłami, żeby zablokować ostre światło
- Zarezerwuj salę konferencyjną raz dziennie, żeby popracować w ciszy
- Koszytaj z opcji pracy zdalnej
- Poinformuj kolegów kiedy masz czas na skupienie i nie chcesz, żeby Ci przeszkadzali.

8. Zakomunikuj potrzeby
Inną opcją do rozważenia jest ujawnienie diagnozy ASD. Komunikuj swoje potrzeby funkcjonalne, aby pomóc sobie w efektywniejszej pracy.
- Strategia- wykorzystaj sytuacje jak projektowanie nowej przestrzeni biura, aby poprosić o ukierunkowane wsparcie sensoryczne. Wyjaśnij, jak zaspokojenie Twoich potrzeb może przynieść korzyści firmie.

9. Wyjaśnij potrzebę samotności
W bliskich związkach potrzeba „przerwy na bycie samemu” jest często błędnie interpretowana jako wycofanie.
- Jasne oczekiwania: Komunikuj cel i czas trwania. Powiedz: „Potrzebuję teraz 20 minut ciszy, żeby ochłonąć i móc być w pełni obecny podczas naszej kolacji”. To redukuje niepewność i pomaga drugiej osobie nie czuć się odrzuconą.

10. Znajdź swoich ludzi
Tradycyjne odgrywanie ról społecznych jest wyczerpujące. Socjalizacja oparta na zainteresowaniach, czyli łączenie się poprzez wspólne pasje, buduje fundament pod autentyczne przyjaźnie i daje Ci poczucie bycia rozumianym, a interakcja sprawia przyjemność.
- Jakość ponad ilość: Skupienie się na jednej lub dwóch wspierających relacjach, w których możesz być sobą, ma większy wpływ na dobrostan niż szeroki krąg znajomych. Nie musisz mieć 10 przyjaciół, żeby bys szczęśliwym.

Akceptacja autyzmu
Akceptacja autyzmu w dłuższej perspektywie może pomóc Ci budować silniejsze relacje, zwiększać świadomość sposobów komunikacji oraz dawać pewność siebie, aby prosić o pomoc i oczekiwać wzajemnego wysiłku w komunikacji.
Zostańmy w kontakcie. Napisz do mnie wiadomość, aby otrzymać więcej informacji o programie, metodach pracy i cenniku.
Autorka:
Cześć! Nazywam się Magda Fiałkowska-Kern. Jestem psychologiem oraz jedną z 11 najlepszych trenerów wystąpień publicznych na świecie. Szkolę firmy z listy Fortune 500, mówców TEDx, a także prowadzę zajęcia na uczelni ETH (w rankingach top 10 uczelni na świecie). Od 12 lat wspieram klientów w rozwijaniu umiejętności wystąpien publicznych, komunikacji i radzenia sobie z tremą. Uczenie ludzi to moja pasja i z przyjemnością dzielę się z Tobą na tym blogu oraz w mediach społeczniościowych wskazówkami i wiedzą jak lepiej prezentować.

